Rót tỷ USD vào Venezuela, Mỹ cũng khó tránh sự thật cay đắng này

Ngành dầu mỏ Venezuela sẽ “tạo ra rất nhiều tiền” nếu có sự hậu thuẫn của Mỹ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố ngày 3/1, sau khi bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, người đang đối mặt với các cáo buộc liên bang của Mỹ liên quan đến ma túy và vũ khí.

Ông Trump cho biết Washington sẽ đưa các tập đoàn dầu mỏ lớn của Mỹ vào Venezuela, đầu tư hàng tỷ USD để sửa chữa hệ thống hạ tầng dầu khí đã xuống cấp nghiêm trọng và từ đó khôi phục nguồn thu cho đất nước này.

Theo ông, ngành dầu mỏ Venezuela là “một thất bại toàn diện” trong thời gian dài, với sản lượng khai thác “gần như không đáng kể so với tiềm năng thực sự”.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng việc kỳ vọng sự can dự của Mỹ có thể nhanh chóng tái cấu trúc ngành dầu mỏ Venezuela là điều không đơn giản. Quá trình này được đánh giá sẽ phức tạp, tốn kém và kéo dài trong nhiều năm.

Nhà máy lọc dầu El Palito tại Puerto Cabello, Venezuela, ngày 21/12/2025.(Ảnh: AP/Matias Delacroix)

Venezuela tuyên bố sở hữu hơn 300 tỷ thùng dầu, lớn nhất thế giới. Dù vậy, nước này hiện chỉ khai thác được khoảng 1 triệu thùng/ngày, tương đương xấp xỉ 1% sản lượng dầu toàn cầu. Đáng chú ý, phần lớn trữ lượng của Venezuela là dầu nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao, khó khai thác nhưng rất cần cho sản xuất diesel, nhựa đường và nhiên liệu công nghiệp. Nhiều nhà máy lọc dầu ở Mỹ vốn được thiết kế để xử lý loại dầu này, nên việc tiếp cận trở lại nguồn cung Venezuela có thể mang lại lợi thế kỹ thuật và chi phí.

Trong những năm gần đây, ngành dầu mỏ Venezuela có dấu hiệu phục hồi, song sản lượng vẫn thấp xa so với mức hơn 2 triệu thùng/ngày hồi đầu thập niên 2010. Tập đoàn dầu khí quốc doanh PDVSA thiếu cả vốn lẫn năng lực kỹ thuật để mở rộng khai thác.

Theo hãng nghiên cứu Energy Aspects, các mỏ dầu Venezuela chịu hậu quả của “nhiều năm khoan thăm dò không đầy đủ, hạ tầng xuống cấp, tình trạng mất điện thường xuyên và nạn trộm cắp thiết bị”. Bên cạnh đó, các lệnh trừng phạt của Mỹ khiến dầu Venezuela hiện chủ yếu được xuất khẩu sang Trung Quốc.

Theo New York Times, Chevron hiện là doanh nghiệp phương Tây lớn nhất còn hoạt động tại Venezuela, chiếm khoảng 25% sản lượng dầu của nước này. Trong khi nhiều công ty khác rút lui từ đầu thế kỷ XXI, Chevron vẫn ở lại với kỳ vọng điều kiện đầu tư sẽ cải thiện theo thời gian. Khoảng một nửa sản lượng của Chevron tại Venezuela được xuất sang Mỹ.

Sau chiến dịch quân sự bắt giữ Tổng thống Maduro ngày 3/1, Chevron cho biết đang tập trung đảm bảo an toàn cho nhân viên và hoạt động. Tập đoàn này hiện diện tại Venezuela từ năm 1923, duy trì năm dự án khai thác trên bờ và ngoài khơi. Một tuyên bố ban đầu đề cập đến việc phối hợp với chính quyền Mỹ sau đó đã được điều chỉnh, nhấn mạnh Chevron tiếp tục hoạt động phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành.

Giới phân tích cho rằng, về lý thuyết, nếu các công ty Mỹ được tiếp cận rộng rãi hơn, họ có thể giúp Venezuela từng bước phục hồi ngành dầu mỏ.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây sẽ không phải nhiệm vụ dễ dàng. Energy Aspects ước tính, để tăng thêm 500.000 thùng/ngày cần khoảng 10 tỷ USD và hai năm triển khai; trong khi đó, những bước mở rộng lớn hơn có thể đòi hỏi hàng chục tỷ USD trong nhiều năm.

Cờ mang logo Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Venezuela (PDVSA) tại một giàn khoan dầu do PDVSA vận hành, thuộc vành đai dầu mỏ Orinoco, gần thị trấn Cabrutica, bang Anzoátegui, Venezuela, ngày 16/4/2015. (Ảnh: Carlos Garcia Rawlins/Reuters)

Về triển vọng thị trường, giới phân tích cho rằng tác động tới giá dầu nhiều khả năng ở mức hạn chế. Venezuela hiện vẫn là nhà sản xuất quy mô tương đối nhỏ, trong khi thị trường dầu mỏ toàn cầu được đánh giá là đang dư cung. Giá dầu Brent chốt phiên cuối tuần ở mức 60,80 USD/thùng, gần vùng thấp nhất trong năm.

Theo hãng nghiên cứu Third Bridge, các diễn biến mới chưa tạo ra ảnh hưởng tức thì đối với giá dầu thô hay giá xăng bán lẻ.

Nhìn chung, kế hoạch hồi sinh ngành dầu mỏ Venezuela dưới sự dẫn dắt của Mỹ có thể mở ra triển vọng dài hạn, nhưng con đường phía trước được dự báo sẽ dài, tốn kém và nhiều rủi ro, khó mang lại kết quả rõ rệt trong ngắn hạn.