Kỳ thi riêng phục vụ xét tuyển đại học: Thí sinh cần chuẩn bị gì để không bị quá tải?

So với năm 2025, số lượng kỳ thi riêng tăng, mở thêm cơ hội cho thí sinh nhưng cũng đặt ra nguy cơ quá tải về thời gian, chi phí và áp lực ôn tập nếu các em đăng ký dàn trải. Để phát huy hiệu quả lợi thế từ các kỳ thi riêng mà không ảnh hưởng đến kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, thí sinh cần nắm rõ đặc điểm từng kỳ thi, lựa chọn phù hợp với mục tiêu học tập, từ đó xây dựng kế hoạch ôn tập và dự thi.

Nắm rõ đặc điểm từng kỳ thi

Năm 2026, trên địa bàn Hà Nội có nhiều trường đại học tổ chức các kỳ thi riêng để xét tuyển. Điểm chung của các kỳ thi là nội dung bám sát chương trình giáo dục phổ thông, song mục tiêu đánh giá, cấu trúc bài thi và cách thức, phạm vi sử dụng kết quả lại có sự khác biệt. Việc hiểu rõ đặc điểm từng kỳ thi giúp thí sinh cân nhắc lựa chọn phù hợp, tránh đăng ký theo phong trào.

Với quy mô tổ chức lớn, kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội dự kiến tổ chức 6 đợt trong năm 2026, diễn ra liên tục từ tháng 3 đến tháng 5. Ở đợt 1, thí sinh đăng ký ca thi từ ngày 1-2 đến ngày 7-2-2026 thông qua hệ thống trực tuyến. Bài thi được tổ chức trên máy tính, gồm ba phần: Toán học và xử lý số liệu, văn học - ngôn ngữ, cùng phần tự chọn khoa học hoặc tiếng Anh. Hiện có khoảng 100 trường đại học trên cả nước sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển.

Đại học Bách khoa Hà Nội năm 2026 tiếp tục tổ chức kỳ thi đánh giá tư duy với 3 đợt thi trong năm. Đợt 1 dự kiến diễn ra vào cuối tháng 1-2026; các đợt tiếp theo tổ chức vào khoảng giữa tháng 3 và tháng 5. Bài thi gồm các phần tư duy toán học, tư duy đọc hiểu và tư duy khoa học hoặc giải quyết vấn đề, thời gian làm bài 150 phút. Hiện kết quả kỳ thi này được hơn 50 trường đại học sử dụng để xét tuyển vào trường mình.

Năm nay, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh các ngành đào tạo giáo viên và một số ngành khoa học giáo dục. Kỳ thi tập trung đánh giá kiến thức nền tảng và năng lực học tập của học sinh theo định hướng nghề nghiệp sư phạm; kết quả được sử dụng chủ yếu trong phạm vi tuyển sinh của nhà trường và một số cơ sở đào tạo có thỏa thuận liên kết.

Ngoài ra, thí sinh còn có thể tham khảo thông tin của các kỳ thi riêng của các trường khác, như: Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Công nghệ thành phố Hồ Chí Minh… hoặc kỳ thi của các trường, học viện thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

Lựa chọn kỳ thi phù hợp

Việc có thêm nhiều kỳ thi riêng giúp thí sinh bớt phụ thuộc hoàn toàn vào kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, bởi các em có thêm cơ hội xét tuyển bằng những kết quả khác, nhưng đi cùng là áp lực không nhỏ. Với những học sinh ở vùng nông thôn hoặc gia đình còn khó khăn, các em phải tính toán thêm chi phí đi lại, lệ phí dự thi, thời gian ôn tập và sắp xếp lịch học.

Thực tế cho thấy, tham gia kỳ thi riêng mang lại thêm cơ hội xét tuyển đại học, nhưng chỉ thực sự hiệu quả khi thí sinh có lựa chọn phù hợp. Cô giáo Nguyễn Thị Hạnh, Trường Trung học phổ thông Thượng Cát (phường Thượng Cát) cho rằng, trước khi đăng ký, thí sinh cần rà soát đề án tuyển sinh của từng trường, xác định ngành dự định đăng ký có sử dụng kết quả kỳ thi nào, mức độ cạnh tranh ra sao, cách quy đổi điểm và điều kiện sơ tuyển thế nào, không nên đăng ký theo tâm lý đám đông hoặc cho rằng thi càng nhiều thì càng tăng cơ hội.

“Khi tham gia các kỳ thi riêng, học sinh thường phải dành thêm thời gian ôn luyện, trong khi các kỳ thi được tổ chức vào học kỳ II - thời gian cao điểm chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Ngay cả khi đã có kết quả trúng tuyển từ kỳ thi riêng, học sinh vẫn phải hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp; nếu không, cơ hội vào đại học coi như không còn. Vì thế, việc tập trung cho kỳ thi tốt nghiệp luôn phải được đặt ở vị trí ưu tiên, tránh tâm lý chủ quan”, cô Nguyễn Thị Hạnh lưu ý.

Từ kinh nghiệm từng tham gia kỳ thi riêng của Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2025, Nguyễn Hải An, hiện là sinh viên năm thứ nhất chia sẻ, thí sinh không nên đăng ký quá nhiều kỳ thi hoặc ôn luyện quá căng vào giai đoạn sát cao điểm lớp 12. Theo Nguyễn Hải An, tốt nhất là chỉ chọn một đến hai kỳ thi thật sự cần thiết và phù hợp với nguyện vọng. Ngay từ tháng 1-2026, thí sinh nên theo dõi lịch đăng ký của trường mình dự định thi, chuẩn bị hồ sơ sớm để chủ động sắp xếp việc học và hạn chế rủi ro khi hệ thống đăng ký quá tải vào những ngày cuối.

Việc xuất hiện nhiều kỳ thi riêng giúp thí sinh chủ động hơn trong lựa chọn phương thức xét tuyển, phù hợp với năng lực và định hướng ngành học. Tuy vậy, mỗi kỳ thi lại có lịch thi, điều kiện đăng ký và phạm vi sử dụng kết quả khác nhau. Vì thế, ngay từ đầu học kỳ II, học sinh cần theo dõi kỹ thông báo của các trường, chỉ chọn những kỳ thi thật sự phù hợp, tránh đăng ký quá nhiều dẫn đến phân tán thời gian ôn tập và ảnh hưởng đến việc chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.