Saudi Arabia đã chính thức khởi động sáng kiến phát triển hạ tầng số đầy tham vọng trị giá 2,7 tỷ USD (9,9 tỷ dirham) với việc công bố dự án Trung tâm Dữ liệu Hexagon, được định vị là trung tâm dữ liệu chính phủ lớn nhất thế giới và là dự án trụ cột trong khuôn khổ Tầm nhìn 2030 của mình.
Được xếp hạng Tier IV - tiêu chuẩn quốc tế cao nhất về độ tin cậy, cơ sở Hexagon được thiết kế nhằm hỗ trợ mở rộng nhanh các dịch vụ số trong khu vực công và thúc đẩy Saudi Arabia chuyển đổi sang nền kinh tế dựa trên dữ liệu.
Dự án là một phần trong cam kết của Riyadh về bảo đảm chủ quyền công nghệ đối với dữ liệu quốc gia, đồng thời thúc đẩy đa dạng hóa nền kinh tế ngoài lĩnh vực dầu mỏ.
Trung tâm sẽ triển khai các công nghệ tiên tiến để phục vụ các lĩnh vực phát triển then chốt, trong bối cảnh dữ liệu đang trở thành động lực chính của chuyển đổi kinh tế – xã hội trên toàn cầu.
Tọa lạc tại Riyadh, với tổng diện tích hơn 30 triệu feet vuông và công suất 480 megawatt, Hexagon được kỳ vọng sẽ đưa Saudi Arabia trở thành một trung tâm hạ tầng số tiên tiến của thế giới.
Được thiết kế theo các tiêu chuẩn hàng đầu thế giới, Trung tâm Hexagon ứng dụng công nghệ tiết kiệm năng lượng và làm mát thông minh, bao gồm làm mát bằng chất lỏng trực tiếp và hệ thống làm mát lai, nhằm giảm hệ số sử dụng điện năng. Nguồn năng lượng tái tạo cũng được tích hợp, giúp cơ sở này được xếp vào nhóm các trung tâm dữ liệu "xanh" lớn nhất thế giới, đạt chứng nhận LEED Gold của Hội đồng Công trình Xanh Hoa Kỳ.
Cơ quan dữ liệu và trí tuệ nhân tạo Saudi Arabia (SDAIA) cho biết từ năm 2018, cơ quan này đã tích hợp dữ liệu của gần 200 cơ quan nhà nước lên nền tảng điện toán đám mây "Deem", nơi dữ liệu từ hơn 250 trung tâm dữ liệu được lưu trữ và truy xuất tập trung.
Các dự án như Deem Cloud, tập trung phần lớn dữ liệu của chính phủ về một nơi duy nhất, cho thấy Saudi Arabia đang cần dung lượng lưu trữ và sức mạnh xử lý dữ liệu rất lớn, qua đó lý giải quy mô của Hexagon.
Theo chuyên gia Carrington Malin, việc triển khai mạnh mẽ Internet vạn vật (IoT) từ các thiết bị và cảm biến cho đến các ứng dụng giám sát giao thông như hệ thống Saher ở 8 thành phố lớn sử dụng camera để theo dõi giao thông, ghi nhận vi phạm và bám theo phương tiện, khiến lượng dữ liệu phát sinh, đặc biệt là video xử lý thời gian thực, có thể lên tới hàng petabyte mỗi tháng. Riêng hệ thống giao thông công cộng tại Riyadh đã có khoảng 14.000 camera hoạt động, tạo áp lực đáng kể lên hạ tầng xử lý dữ liệu.
Chuyên gia Mohammed Soliman, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu về khu vực Trung Đông của Saudi Arabia, nhận định quy mô 480 megawatt cho thấy đây không chỉ là dự án "dọn dẹp" hệ thống công nghệ thông tin cũ của chính phủ nước này mà là bước chuẩn bị cho một giai đoạn bùng nổ về nhu cầu điện toán đám mây trong khu vực công.
Theo ông Soliman, Chính phủ Saudi Arabia đang tính đến các hệ thống tác nhân, cơ sở dữ liệu quốc gia tích hợp và những khối lượng công việc không thể đặt trên các nền tảng đám mây của nước ngoài.
Khi nền tảng chủ quyền về dữ liệu được thiết lập, một phần công suất của Hexagon có thể sẽ được mở có kiểm soát cho khu vực tư nhân, các doanh nghiệp hàng đầu và các chương trình chiến lược sử dụng.
Mạng lưới trung tâm dữ liệu quốc gia và tham vọng trở thành "hub" số toàn cầu
Dự án được công bố trong bối cảnh Saudi Arabia đang đứng đầu thế giới ở nhiều chỉ số, trong đó có chiến lược của chính phủ theo Bảng xếp hạng AI Toàn cầu.
Các trung tâm dữ liệu đã phát triển mạnh mẽ kể từ những năm 1950, khi chỉ là những phòng máy điều hòa chứa siêu máy tính sơ khai. Vai trò của chúng gia tăng cùng với sự bùng nổ Internet cuối thập niên 1990 và tiếp tục mở rộng sau khi điện toán đám mây ra đời vào giữa những năm 2000. Đến năm 2020, các chính phủ trên toàn thế giới đã coi hạ tầng dữ liệu là ưu tiên chiến lược, xu hướng này càng được đẩy mạnh khi trí tuệ nhân tạo tạo sinh làm gia tăng nhu cầu năng lực tính toán.
Từ khi thành lập năm 2019, SDAIA giữ vai trò trung tâm trong chiến lược quốc gia về dữ liệu và AI của Saudi Arabia, quản lý lĩnh vực quản trị dữ liệu, dữ liệu lớn và phát triển, điều tiết AI, qua đó đưa nước này trở thành một chủ thể quan trọng trong nền kinh tế số toàn cầu và là điểm đến của đầu tư công nghệ quốc tế tại khu vực.
Với sự hỗ trợ của SDAIA, Saudi Arabia đã xây dựng hệ sinh thái dữ liệu tích hợp tiên tiến nhất khu vực, cung cấp các sản phẩm số đổi mới có tác động kinh tế – xã hội lớn. Cơ quan này cũng hoàn thiện khuôn khổ pháp lý toàn diện, bao gồm Luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân, các tiêu chuẩn cho AI tạo sinh, khung triển khai AI và các thông lệ quốc tế tốt nhất nhằm bảo vệ quyền riêng tư và tính toàn vẹn dữ liệu.
Trung tâm dữ liệu Hexagon sẽ là nền tảng cho mạng lưới các cơ sở liên thông trên toàn quốc, nằm trong chiến lược mở rộng của SDAIA nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về hạ tầng số, đồng thời bảo đảm hệ thống vận hành với độ sẵn sàng cao nhất.
Nỗ lực của Saudi Arabia không chỉ dừng ở hạ tầng kỹ thuật mà còn mở rộng sang các sáng kiến như Humain – một công ty mới được thành lập với sự hậu thuẫn của Quỹ đầu tư công quốc gia và Tập đoàn dầu khí Aramco.
Được lập ra nhằm phục vụ tham vọng về trí tuệ nhân tạo, Humain đặt mục tiêu đưa Saudi Arabia vào nhóm ba quốc gia hàng đầu thế giới về hạ tầng AI, bên cạnh Hoa Kỳ và Trung Quốc.
