Yến Phi Hà là chưởng môn đời thứ 10 của phái Không Động, nổi tiếng với giai thoại đánh bại 50 võ sĩ Nhật Bản và mối tình với nữ đồ đệ.
Phái Không Động là một trong 5 đại lưu phái võ thuật truyền thống Trung Quốc cùng Thiếu Lâm, Võ Đang, Nga Mi, Côn Lôn, được ghi chép từ rất sớm trong sử sách. Kim Dung từng đưa môn phái này vào trong tiểu thuyết Ỷ Thiên Đồ Long Ký của mình. Phái Không Động tồn tại ngoài đời thực và chưởng môn Yến Phi Hà cũng là nhân vật nổi tiếng trong giới võ thuật Trung Quốc.
Võ phái Không Động ngời đời thực
Trên thực tế, võ thuật Không Động chính thức hình thành và hoàn thiện vào thời Đường, với chưởng môn đời thứ nhất là Phi Hồng Tử, người từng học ở Thiếu Lâm rồi ẩn cư trên núi Không Động (nay thuộc thành phố Bình Lương, Cam Túc). Ông đã kết hợp Đạo giáo, hấp thu vũ đạo địa phương Quả Châu (Đôn Hoàng) để sáng tạo Hoa Giá Môn, võ công cao thâm đặc trưng.
Phái Không Động ngoài đời thực
Từ thời Đường, võ công phái Không Động thịnh hành, đến cuối Thanh thì đạt đỉnh cao, lan rộng khắp Trung Quốc, đặc biệt ở miền Nam và Quảng Đông. Chưởng phái đời thứ tám Viên Nhất Phi và đời thứ chín Hồ Phi Tử đều là người Quảng Đông.
Kim Dung từng dựng bia tại núi Không Động với dòng chữ: “Võ thuật Không Động, uy trị Tây Thùy". Võ học Không Động kết hợp tu thân, dưỡng tính, rèn thể và kỹ chiến đấu, vừa thực dụng vừa có tính trình diễn. Phong cách lấy mềm mại làm chủ, thân – bộ – thủ pháp đa phần theo đường vòng, đường cong
Tấm bia đá do Kim Dung dựng ở núi Không Động: "Không Động võ thuật, uy trị Tây Thùy"
Phái Không Động dung hợp triết lý Phật-Đạo-Nho. Binh khí đặc trưng là “kỳ binh” (quạt, phất trần, song câu, cào sắt), không thuộc 18 ban binh khí truyền thống. Võ công của phái Không Động có 8 nhánh gồm: Phi Long Môn (sơ cấp), Truy Hồn Môn, Đoạt Mệnh Môn, Túy Môn, Thần Quyền Môn (thiên về công kích mạnh), Hoa Giá Môn, Kỳ Binh Môn (thiên về trận pháp), Huyền Không Môn. Mỗi môn có 15–16 bài quyền, tổng cộng phái này có 118 bài quyền.
Phái Không Động có hơn 1000 năm lịch sử
Tiêu chuẩn chọn chưởng môn của phái Không Động rất nghiêm: phải tinh luyện hết các môn võ và chỉ có người cực kỳ tài giỏi mới đảm nhận. Điều này dẫn đến việc phái này có ít chưởng môn qua hơn 1000 năm. Chưởng môn đời 10 Yến Phi Hà (1940–2005) được xem là nổi bật nhất thời kỳ hiện đại.
Chưởng môn Yến Phi Hà là ai?
Yến Phi Hà, tên thật Vương Tấn, sinh năm 1940 tại Cát Lâm, Trung Quốc, xuất thân trong một gia đình cán bộ cách mạng. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, ông sống cùng chị gái và anh rể là quân nhân, theo gia đình chuyển đến Chiết Giang năm 1947. Chính trong môi trường này, Yến Phi Hà sớm tiếp xúc với võ thuật truyền thống và bước vào con đường tu luyện nghiêm cẩn.
Ông là truyền nhân đời thứ mười của phái Không Động. Tài năng của Yến Phi Hà sớm được khẳng định khi ông giành chức vô địch võ thuật toàn quốc năm 1956. Năm 1957, tại Đại hội Võ thuật Thế giới ở Miến Điện, ông giành tới năm danh hiệu vô địch ở các nội dung thương, kiếm, quyền, chưởng và phất trần, trở thành võ sĩ trẻ nhất đạt được thành tích này trong hàng ngũ các đại môn phái.
Yến Phi Hà và vợ, Hoa Vũ Ảnh (tên tiếng Nhật là Kai Mutsuko)
Năm 1981, ông sang Nhật Bản mở võ quán, từng bước đưa võ thuật Không Động ra thế giới. Tại Nhật Bản, Yến Phi Hà liên tục đối mặt với các cuộc khiêu chiến từ giới võ thuật bản địa, nhưng ông đều giành phần thắng, qua đó tạo dựng danh tiếng vững chắc. Theo Baidu, tại đây, ông liên tiếp đánh bại hơn 50 võ sĩ đến khiêu chiến, qua đó xác lập danh tiếng trong giới võ thuật.
Từ Nhật Bản, ảnh hưởng của ông lan sang châu Âu và Mỹ, nơi ông được mời giảng dạy và giao lưu võ thuật. Năm 1990, ông kết hôn với đệ tử người Nhật Hoa Vũ Ảnh và đến năm 1999, chính thức giao cho bà trọng trách nắm giữ Hoa Giá Môn của phái Không Động tại Nhật.
Tương truyền câu chuyện tình yêu giữa Yến Phi Hà và nữ đệ tử Hoa Vũ Ảnh đã trở thành giai thoại đẹp của môn phái. Sau một thời gian học tập, trong một lần trò chuyện, Yến Phi Hà hỏi thẳng Hoa Vũ Ảnh: “Em có muốn trở thành người bạn đời của tôi không? Em yêu thích võ thuật như vậy, tôi muốn truyền toàn bộ võ công phái Không Động cho em".
Lời bày tỏ trực tiếp ấy khiến Hoa Vũ Ảnh (tên Nhật là Kai Mutsuko) sững sờ, nhưng cũng nhanh chóng chạm đến trái tim bà. Vài tháng sau, Yến Phi Hà khi ấy 50 tuổi kết hôn với Hoa Vũ Ảnh 38 tuổi.
Yến Phi Hà nắm giữ toàn bộ tinh túy của môn phái Không Động
Sau khi kết hôn, Yến Phi Hà sang Nhật Bản định cư. Hai người đăng quảng cáo tuyển sinh trên báo chí, bắt đầu truyền dạy võ thuật phái Không Động tại Nhật. Không lâu sau, một tạp chí thuộc tờ báo Asahi Shimbun đăng bài giới thiệu Yến Phi Hà với tiêu đề “Bí thuật truyền thống Trung Hoa thú vị – Tôn Ngộ Không thời hiện đại sử dụng quạt và ô”. Đài truyền hình Nhật Bản cũng thực hiện phóng sự về ông. Tên tuổi của Yến Phi Hà vì thế ngày càng lan rộng tại Nhật Bản, số lượng học viên theo học cũng tăng nhanh.
Song song với hoạt động ở nước ngoài, Yến Phi Hà nhiều lần trở về Trung Quốc để củng cố truyền thừa. Từ giữa thập niên 1990, ông trực tiếp tuyển chọn và đào tạo các đại đệ tử tại Bình Lương, trong đó Bạch Nghĩa Hải được truyền thụ những tinh hoa cao nhất như Huyền Không Thái Cực Quyền và tâm pháp cốt lõi của phái. Ông cũng đưa đệ tử Nhật Bản về núi Không Động, giảng dạy miễn phí và đặt nền móng cho việc phục hưng võ phái tại quê hương.
Những năm cuối đời, dù mắc ung thư phổi, Yến Phi Hà vẫn kiên trì truyền dạy, sắp xếp hệ thống truyền nhân và định hướng phát triển lâu dài cho phái Không Động ở Trung Quốc, Quảng Đông và Nhật Bản. Ông qua đời tại Tokyo ngày 3/6/2005, hưởng thọ 66 tuổi. Sự ra đi của ông gây xúc động lớn trong giới võ thuật quốc tế, với hàng nghìn người đến viếng.
Hoa Vũ Ảnh là chưởng môn đời thứ 11 của phái Không Động
Theo tờ Sina, sau khi Yến Phi Hà qua đời, Hoa Vũ Ảnh làm theo tâm nguyện của chồng, chính thức tiếp nhận vị trí chưởng môn phái Không Động. Từ đó, mỗi năm bà đều đưa đệ tử về Bình Lương, núi Không Động, vô tư truyền dạy các bài võ cho học viên địa phương, dồn trọn tình yêu dành cho chồng và cho võ thuật Không Động vào sự nghiệp truyền thừa và quảng bá môn phái.
Năm 2011, chính quyền thành phố Bình Lương tổ chức Đại hội Chưởng môn Võ lâm Trung Hoa lần thứ nhất tại núi Không Động, mời chưởng môn của năm đại môn phái Không Động, Thiếu Lâm, Võ Đang, Nga Mi và Côn Lôn tham dự. Hoa Vũ Ảnh, với tư cách chưởng môn đời thứ mười một phái Không Động, đã tham gia đại hội này.
