Trong 5 phút "vàng" sau ngừng tim, kỹ năng ép tim tại chỗ của người xung quanh giúp tăng gấp 3 lần cơ hội sống, cứu nạn nhân khỏi ranh giới tử thần trong gang tấc.
Người đàn ông 52 tuổi (TP.HCM) đang chơi tennis thì bất ngờ đau ngực, mệt lả, khó thở rồi ngã quỵ, ngừng tim. Trong lúc chờ xe cấp cứu 115, một người bạn của bệnh nhân nhanh chóng ép tim ngoài lồng ngực liên tục khoảng 5 phút. Nhịp tim của bệnh nhân quay trở lại trước khi được nhân viên y tế tiếp nhận và đưa vào Bệnh viện Nhân dân Gia Định. Sau thời gian điều trị tích cực, người đàn ông hồi phục gần như hoàn toàn.
Tại Bệnh viện Đa khoa Ba Vì (Hà Nội), các bác sĩ từng tiếp nhận bệnh nhân nhập viện trong tình trạng ngừng thở, ngừng tim, hôn mê sâu. Nhờ được phát hiện sớm và triển khai cấp cứu tích cực ngay khi vào khoa Cấp cứu, bệnh nhân được kéo lại sự sống trong gang tấc.
Chỉ trong vòng một tháng qua, Khoa Hồi sức nội khoa và Chống độc, Trung tâm Hồi sức tích cực - Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tiếp nhận 9 trường hợp ngừng tuần hoàn xảy ra ngoài bệnh viện. Con số này phản ánh xu hướng gia tăng đáng lo ngại của các biến cố tim mạch nguy kịch trong cộng đồng, không chỉ tại Hà Nội mà ở nhiều địa phương khác trên cả nước.
Điều dưỡng viên thực hiện kỹ thuật hạ thân nhiệt bằng máy sau ngừng tuần hoàn tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Ảnh: BV 108).
Theo điều dưỡng Nguyễn Thu Huyền, Khoa Hồi sức nội khoa và Chống độc, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, ngừng tuần hoàn là tình trạng tim ngừng bơm máu, khiến máu không thể lưu thông đến các cơ quan, đặc biệt là não.
Chỉ sau 3 - 5 phút thiếu oxy, tế bào não bắt đầu tổn thương không hồi phục. Sau 7 - 10 phút, khả năng cứu sống giảm mạnh và nguy cơ để lại di chứng thần kinh nặng nề hoặc tử vong là rất lớn.
Đáng lo ngại, phần lớn các ca ngừng tim ngoại viện xảy ra đột ngột, không có dấu hiệu báo trước. Người bệnh có thể đang sinh hoạt bình thường thì bất ngờ gục xuống, mất ý thức, ngừng thở và không bắt được mạch. Nếu chỉ đứng nhìn, chờ xe cấp cứu, cơ hội sống gần như bằng không.
Từ thực tiễn điều trị, các bác sĩ nhấn mạnh, một trong những yếu tố quyết định khả năng sống sót của người bệnh ngừng tim ngoại viện đến từ những người có mặt đầu tiên. Mỗi người dân nếu thực hiện ép tim ngoài lồng ngực, tận dụng từng phút có thể trở thành sợi dây níu giữ sự sống cho người bệnh.
BSCKI Đỗ Anh Sơn, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc (Bệnh viện Đa khoa Đức Giang), ép tim ngoài lồng ngực sớm và đúng kỹ thuật có thể duy trì dòng máu tối thiểu lên não và các cơ quan quan trọng, “mua thời gian” quý giá cho đến khi có hỗ trợ y tế chuyên sâu. Nhiều nghiên cứu cho thấy, hồi sức tim phổi sớm có thể tăng gấp nhiều lần tỷ lệ sống sót so với không can thiệp.
Hồi sức tim phổi giúp duy trì dòng máu giàu ô xy đến não và các cơ quan quan trọng. Nếu hồi sức tim phổi được thực hiện kịp thời trong vài phút đầu người bệnh ngưng tim, cơ hội sống sót của nạn nhân có thể tăng gấp 2-3 lần.
Người phát hiện có thể ép ngực liên tục cho tới khi nhân viên y tế đến nơi, sẽ thuận lợi tiếp tục cấp cứu, thực hiện các biện pháp chuyên sâu hơn như khử rung tim. Đừng sợ hãi cho rằng bản thân chưa qua đào tạo. Trước khi hồi sức tim phổi, cần đảm bảo môi trường xung quanh an toàn, kiểm tra xem nạn nhân còn ý thức hay không bằng cách gọi lớn, gõ nhẹ hoặc lắc vai. Nếu nạn nhân bất tỉnh, không thở hoặc thở bất thường, cần tiến hành ép ngực ngay.
Tuy nhiên, thực tế đáng buồn là rất ít người trong cộng đồng được trang bị kỹ năng này. Khi chứng kiến người khác đột ngột gục ngã, nhiều người rơi vào hoảng loạn, lo sợ làm sai, hoặc chỉ đứng gọi cấp cứu mà không can thiệp, khiến “thời gian chết” kéo dài.
Do đó, theo bác sĩ Sơn, việc phổ cập kiến thức sơ cứu cho người dân, đặc biệt là kỹ năng ép tim, hồi sức tim phổi được xem là một trong những giải pháp hiệu quả để giảm tỷ lệ tử vong do ngừng tim ngoại viện.
Khi thực hiện ép ngực, đặt nạn nhân nằm ngửa trên bề mặt cứng. Người sơ cứu quỳ bên cạnh, đặt gốc bàn tay vào giữa ngực nạn nhân, tay còn lại chồng lên, khuỷu tay duỗi thẳng, dùng trọng lượng cơ thể để ép ngực xuống sâu khoảng 5 - 6cm, ép ngực liên tục với tần suất 100-120 lần/phút, cho đến khi nhân viên y tế đến nơi. Trong nhiều tình huống, không bắt buộc phải thổi ngạt, chỉ cần ép ngực nạn nhân.
Với người có khả năng cấp cứu, hãy giúp nạn nhân khôi phục lưu lượng máu, mở đường thở và thổi ngạt. Chu kỳ chuẩn là 30 lần ép ngực, 2 lần thổi ngạt, lặp lại trong khoảng 2 phút, sau đó đánh giá lại tình trạng nạn nhân. Trong một số trường hợp, nếu xe cấp cứu không thể đến kịp, nạn nhân đã có nhịp tim, thở trở lại, hãy đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất.
https://vtcnews.vn/ngung-tim-dot-ngot-5-phut-vang-quyet-dinh-sinh-tu-ai-cung-can-biet-ar1000785.html
